بینی عضو پیچیده ای است که فراتر از تنفس ، وظایف مهم دیگری مانند حس بویایی را نیز بر عهده دارد. حس بویایی نقشی اساسی در چشایی ، اشتها ، خلق و خو و حتی حافظه ما ایفا می کند. از دست دادن یا اختلال در حس بویایی بعد از عمل بینی می تواند کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. یکی از عوارض شایع بعد از عمل بینی ، کاهش یا از بین رفتن حس بویایی است که به آن آنوسمیا ( anosmia ) یا هیپوسمیا ( hyposmia ) گفته می شود. این مشکل در اکثر موارد موقتی بوده و با گذشت زمان و طی روند بهبودی ، حس بویایی به طور کامل باز می گردد. با این حال ، در برخی موارد نادر ، این اختلال ممکن است دائمی باشد.
علل مشکلات بویایی بعد از عمل بینی
به طور کلی ، مشکلات بویایی بعد از عمل بینی ، کاملا طبیعی است و معمولا طی 3 الی 6 هفته ، حس بویایی شما به حالت اولیه و طبیعی خود باز می گردد. اما حالا که با آنوسمیا آشنا شده اید ، احتمالا این سوال در ذهنتان شکل گرفته که چرا بعد از عمل بینی بویایی خود را به طور موقت از دست می دهیم ؟
- تورم و التهاب : جراحی بینی ، ساختار داخلی بینی را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث ایجاد تورم و التهاب در مخاط بینی می شود. این احتمال وجود دارد که التهاب ، مسیر عبور هوا به سلول های بویایی را مسدود کرده و به طور موقت حس بویایی را مختل می کند.
- آسیب به اعصاب بویایی : در موارد نادر ، حین عمل جراحی ، ممکن است به اعصاب بویایی که وظیفه انتقال پیام های بویایی به مغز را بر عهده دارند ، آسیب وارد شود. این آسیب می تواند برای همیشه حس بویایی شما را از کار بیاندازد. اما شما می توانید با انتخاب بهترین جراح بینی ارومیه ، از یک جراحی حرفه ای بینی بهره مند شوید.
- خشکی بینی : بعد از عمل ، به دلیل برداشتن پانسمان و بخیه ها ، مخاط بینی خشک شده و روند بویایی مختل می شود. شما می توانید با استفاده از بخور سرد ، اسپری مرطوب کننده بینی و یا نوشیدن مایعات فراوان ، این مشکل را حل کنید.
راه های پیشگیری از مشکلات بویایی بعد از عمل بینی
- انتخاب جراح مجرب : همانطور که گفته شد ، یک جراح مجرب و ماهر در انجام عمل بینی ، نقش مهمی در کاهش احتمال بروز عوارض بعد از عمل ، از جمله مشکلات بویایی ، دارد.
- رعایت دقیق مراقبت های بعد از عمل : انجام دقیق دستورات پزشک ، مانند شستشوی بینی بعد از عمل با سرم نمکی ، استفاده از اسپری های مرطوب کننده بینی و استراحت کافی ، به کاهش تورم و التهاب و تسریع روند بهبودی کمک می کند.
- مصرف آنتی بیوتیک ها : در صورت تجویز پزشک ، مصرف آنتی بیوتیک ها به منظور جلوگیری از عفونت ، می تواند به حفظ سلامت مخاط بینی و پیشگیری از مشکلات بویایی کمک کند.
راهکارهایی برای بازیابی سریع حس بویایی بعد از عمل بینی
مواردی که در ادامه به شما گفته می شوند ، از سریع ترین راه هایی هستند که برای برگرداندن حس بویایی پس از عمل بینی به کار می رود :
- بخور گرم : استنشاق بخور گرم به همراه اسانس های گیاهی مانند اکالیپتوس یا نعناع و پونه ، می تواند به مرطوب شدن مخاط بینی و باز شدن مجاری تنفسی کمک کند.
- تمرین بویایی : بوییدن مواد معطر مانند قهوه ، وانیل یا مرکبات به طور مرتب ، می تواند به تحریک سلول های بویایی و تقویت حس بویایی کمک کند.
- مصرف ویتامین ها : مصرف مکمل های ویتامین A ، ویتامین C و ویتامین E به دلیل نقش آنتی اکسیدانی آن ها ، می تواند به روند ترمیم بافت های آسیب دیده و بازگشت حس بویایی سرعت ببخشد.
نکته مهم : در صورت مشاهده هر گونه علائم غیرطبیعی مانند خون ریزی و یا عدم بهبودی حس بویایی طی 3 الی 6 هفته ، ترشحات چرکی از بینی ، درد شدید ، باید به جراح خود مراجعه کنید. در نهایت ، باید به یاد داشته باشید که مشکلات بویایی بعد از عمل بینی در اکثر موارد موقتی بوده و با صبر و حوصله و رعایت نکات پیشگیرانه و درمانی می توان به سرعت حس بویایی را باز گرداند.
بویایی بعد از عمل بینی کی برمیگردد ؟
کاهش یا از دست رفتن حس بویایی پس از جراحی بینی ، تجربه ای بسیار شایع و در اغلب موارد کاملاً موقتی است. در روزها و هفته های نخست پس از عمل ، بروز التهاب و تورم شدید در بافت های داخلی بینی ، تجمع دلمه ها و خون خشک شده و انسداد مجرای تنفسی مانع از رسیدن مولکول های بو به گیرنده های بویایی در بخش فوقانی بینی می شوند. بر اساس بررسی های علمی و تجربیات بالینی ، روند بهبود و بازگشت این حس تدریجی است ؛ به طوری که اکثر بیماران در بازه زمانی ۳ تا ۶ هفته یا نهایتاً طی ۱ تا ۲ ماه پس از جراحی ، متوجه بازگشت تدریجی حس بویایی خود می شوند. با این حال ، در مواردی که تخلیه کامل تورم یا بهبود بافت های داخلی زمان بر باشد ، این روند ممکن است تا ۶ ماه یا حتی یک سال نیز به طول بینجامد. رعایت دقیق دستورالعمل های پزشک ، شستشوی منظم بینی با سرم سالین و مرطوب نگه داشتن محیط بینی نقشی کلیدی در سرعت بخشیدن به این فرآیند بهبود دارند.
انسداد یک طرفه بینی و کم شدن بویایی بعد از عمل
انسداد یک طرفه بینی بعد از عمل همراه با کم شدن بویایی معمولا به این دلیل رخ می دهد که مسیر عبور هوا در یک سمت بیشتر از سمت دیگر تنگ یا مسدود شده و هوای کافی به ناحیه بویایی در بالای بینی نمی رسد. در هفته های اول ، تورم نامتقارن داخل بینی ، لخته خون ، دلمه و ترشحات خشک شده می تواند یک طرف را بیشتر ببندد و باعث شود بوها ضعیف حس شوند یا اصلا حس نشوند. گاهی هم وجود اسپلینت یا بخیه های داخلی ، خشکی شدید مخاط ، آلرژی یا سینوزیت همزمان ، شدت گرفتگی را بیشتر می کند. اگر این حالت به مرور و همزمان با کاهش ورم بهتر شود معمولا نگران کننده نیست اما اگر انسداد یک طرفه رو به بدتر شدن باشد ، با درد قابل توجه ، تب ، ترشح چرکی یا بوی بد همراه شود یا بعد از چند هفته بهبود محسوسی نداشته باشد ، باید برای معاینه داخل بینی به جراح یا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید چون در مواردی مثل چسبندگی داخل بینی ، انحراف باقی مانده تیغه یا عفونت ، نیاز به درمان هدفمند وجود دارد.
